2 weken geleden
De driejarige Botany proef naar energiezuinige tomatenteelt toont aan dat telen met een lage warmtevraag onder volledig LED-licht niet langer een toekomstconcept is, maar een praktische teeltstrategie. De proef werd geleid door Grodan en Signify in samenwerking met Ridder, Wireless Value, Normec Groen Agro Control en Axia Vegetable Seeds.
In het derde en laatste jaar bevestigde het programma dat deze aanpak niet alleen werkt voor cherrytomaten, maar ook voor trostomaten met grotere vruchten. De belangrijkste conclusie is dat succes afhankelijk is van een holistische strategie waarin belichting, irrigatie, voeding en klimaatregeling zorgvuldig op elkaar worden afgestemd.
Hoeveel energie kunnen telers besparen met een full-LED strategie met lage warmteinbreng?
Een van de belangrijkste resultaten van de proef is de omvang van de energiebesparing die vandaag al mogelijk is. Door full-LED-belichting te combineren met geavanceerde energiedoeken en actieve ontvochtiging werd de totale warmteinbreng (buisrail + groeibuis) met meer dan 50% verminderd ten opzichte van de gangbare praktijk. Hoewel ontvochtiging zorgde voor een lichte stijging van het elektriciteitsverbruik, bleef dit beperkt tot minder dan 4% van de totale energie-input. De resultaten laten zien dat telers het gasverbruik aanzienlijk kunnen verlagen zonder in te leveren op stabiele gewasomstandigheden.
Waarom maakt tussenbelichting zo'n verschil voor productie en gewasprestaties?
Ook de resultaten op het gebied van belichting waren zeer positief. In jaar 3 werd het LED-niveau verhoogd naar 350 μmol/m²/s, in lijn met de trend naar hogere lichtintensiteiten. Binnen deze opstelling liet de vergelijking tussen alleen bovenbelichting en een combinatie van bovenbelichting en tussenbelichting een duidelijk voordeel zien: tussenbelichting resulteerde in 10% meer productie. Daarnaast nam het vruchtgewicht met 4% toe en werden bloei en vruchtzetting versneld, wat leidde tot één extra tros. Deze resultaten bevestigen dat de combinatie van bovenbelichting en tussenbelichting een krachtige manier is om zowel de productiviteit als de gewasprestaties te verbeteren.
Waarom is klimaatstabiliteit essentieel voor duurzame energiebesparing?
Het onderzoek liet ook zien dat energiebesparing en productiewinst alleen duurzaam zijn wanneer de gewasbalans behouden blijft. Daarom lag de focus sterk op het in balans brengen van licht, temperatuur en luchtvochtigheid. Omdat hogere lichtniveaus en gesloten schermen leiden tot een hogere luchtvochtigheid, werd actieve ontvochtiging essentieel. Door sensorgegevens, irrigatie, klimaatinstellingen in één platform te integreren, kon het team een stabiel kasklimaat handhaven met minimale gewasstress. Dit ondersteunde een voorspelbare verdamping, nutriëntenopname en assimilatenverdeling, wat resulteerde in gezondere planten en een constantere productie.
Hoe kan sturing op voedingsstoffen de gewasbalans verbeteren bij teelt met lage warmteinbreng?
De proef leverde ook belangrijke inzichten op voor irrigatie- en voedingsmanagement. In plaats van voornamelijk te sturen op een hogere EC, toonden de partners aan dat de samenstelling van de voedingsoplossing veel nauwkeuriger kan worden ingezet om de plantbalans te beïnvloeden. Vooral het nitraatgehalte bleek waardevol om het gewas generatief te sturen en het bladoppervlak te beheersen. Dit is belangrijk in een systeem met lage warmteinbreng, omdat een groot bladvolume leidt tot een hogere luchtvochtigheid en een grotere nutriëntenbehoefte. Voor het grootvruchtige ras Macxize bleek dat nitraat zorgvuldig moet worden verlaagd: een startniveau van 13 mmol/l was noodzakelijk om de opname op peil te houden, later oplopend tot 15 mmol/l. De resultaten onderstrepen het belang van sturing op voedingsverhoudingen en totale opname in plaats van uitsluitend op EC.
Hoe kan voeding kwaliteitsproblemen zoals gevlekte afrijping verminderen?
Ook de vruchtkwaliteit verbeterde, met name door een afname van gevlekte afrijping (blotchy ripening) bij het ras Macxize. In tomatenteelt onder full-LED verlagen telers vaak het kaliumgehalte om neusrot (blossom-end rot) te beperken. Deze proef liet echter zien dat een laag nitraatgehalte in combinatie met een aangepaste kaliumgift het risico op groene vlekken kan verhogen. Door het voedingsrecept aan te passen en de verhouding kalium/calcium te verhogen van 1:1 naar 3:1, realiseerde het team tijdens het belichte seizoen een 15% hogere kaliumopname. Hierdoor nam het aantal vruchten met gevlekte afrijping af, terwijl de gewenste gewasbalans behouden bleef. Dit laat zien dat kwaliteitsafwijkingen effectief kunnen worden aangepakt door nauwkeurigere nutriëntensturing.
Welke rol speelt datagedreven telen bij betere beslissingen?
Een andere belangrijke bijdrage van de proef is de meerwaarde van datagedreven telen. Dankzij geïntegreerde monitoring van watergehalte en EC in de wortelzone, klimaat, plantgewicht, temperatuur en straling kon het team irrigatie- en klimaatstrategieën beter afstemmen op de behoeften van de plant. Omdat het systeem stabiel en voorspelbaar bleef, konden gegevens proactief in plaats van reactief worden gebruikt. Wekelijkse analyses van de nutriëntenopname boden extra precisie doordat inzichtelijk werd welke stoffen de plant daadwerkelijk opnam. Hierdoor ontstonden mogelijkheden voor vroegtijdige bijsturing en een meer preventieve gewasstrategie.
